Czytelnia

Czy w Kościele istnieją rozwody?

Data publikacji: piątek, 29-05-2026 Autor: ks. dr hab. Roman Szewczyk Kategoria: Wydział Teologii UWM

Projekt "Q&A Wydziału Teologii UWM" to inicjatywa, w której pracownicy naukowi odpowiadają na aktualne i nurtujące pytania dotyczące spraw religijnych, społecznych oraz egzystencjalnych. Celem projektu jest dostarczanie przemyślanych i pogłębionych odpowiedzi na ważne pytania, pokazując jednocześnie, że nauki teologiczne mają istotny głos w dzisiejszym świecie.

Czy w Kościele istnieją rozwody?

Odpowiedź
(ks. dr hab. Roman Szewczyk)

Kwestia trwałości małżeństwa i jego rozpadu od lat budzi żywe zainteresowanie opinii publicznej. W dyskusjach często pojawia się potoczne, choć błędne określenie „rozwód kościelny”. Tymczasem w Kościele katolickim instytucja rozwodu nie istnieje. Jak więc należy rozumieć sytuacje, w których małżonkowie sakramentalni nie mogą dalej trwać razem, i na czym polega procedura rozpatrywana w sądach biskupich?

Współczesny świat, niestety, pośród wielu zdobyczy i bardzo pozytywnych osiągnięć ma w dorobku także wiele negatywnych. Wśród nich znajdujemy sytuacje i relacje pomiędzy ludźmi. Z jednej strony nigdy nie było łatwiej skomunikować się z drugim człowiekiem, a z drugiej — nie mamy ochoty, mówiąc kolokwialnie, budować z nim relacji. I w tym kontekście widzimy, jaka jest kondycja instytucji małżeństwa: bardzo zła, odzierana z sensu i wartości, pozbawiana racji istnienia. I choć wielu ludzi decyduje się na zawarcie małżeństwa, to jednak nie wytrzymują presji świata, a będąc nieprzygotowanymi, porzucają je.

Odpowiadając zwięźle na pytanie, w Kościele nie ma rozwodów! Kościół naucza o małżeństwie jednym i nierozerwalnym, zawieranym na całe życie. Sakrament małżeństwa ma charakter trwały i nie może być rozwiązany przez żadną władzę ludzką. Sądy biskupie nie orzekają więc rozwodu, lecz badają, czy dane małżeństwo zostało ważnie zawarte, czy też nie. Jeśli okaże się, że przed lub w chwili ślubu istniały okoliczności wykluczające rozumienie oraz podjęcie i wypełnienie obowiązków małżeńskich, należy dokładnie zbadać sprawę, aby wyjaśnić wątpliwości. To zasadnicza różnica, bowiem chodzi nie o zakończenie ważnie istniejącej więzi, lecz o stwierdzenie, że ona od początku nie zaistniała.

Owszem, istnieją pewne powtarzalne sytuacje. Najczęściej podnoszone są kwestie braku dojrzałości psychicznej do podjęcia i wypełnienia zobowiązań małżeńskich, uzależnienia od alkoholu czy narkotyków, ukrywane choroby psychiczne albo całkowity brak zamiaru wypełniania obowiązków małżeńskich, takich jak wierność czy otwartość na życie. Niejednokrotnie zdarza się też, że jedna ze stron została zmuszona do zawarcia małżeństwa, na przykład z powodu presji rodziny czy ciąży. Zdarzają się nawet przypadki, że ktoś zawiera małżeństwo, ponieważ jedna ze stron grozi popełnieniem samobójstwa, jeśli do niego nie dojdzie. To wszystko są okoliczności, które mogą wskazywać, że zgoda małżeńska — fundament sakramentu — nie została wyrażona w sposób ważny. W prawie kanonicznym istnieje opis wad, którymi może być dotknięty moment wyrażenia zgody małżeńskiej.

Szerzej na ten temat:
R. Szewczyk, Jak ważnie zawrzeć małżeństwo?